Język francuski - historia

Współczesny język francuski należy do grupy języków romańskich. Możemy pokusić się o stwierdzenie, że wywodzące się z łaciny języki romańskie są żywymi cieniami starożytnego Cesarstwa Rzymskiego. Odzwierciedlają one jakże rozbieżne historie regionów niegdyś zjednoczonych pod rządami Cesarstwa.

 

Język francuski (tak jak i inne języki romańskie) był potoczną, występującą wyłącznie w wersji mówionej, odmianą łaciny, którą rozpowszechniły poza granicami Rzymu zwycięskie legiony. A dokładnie rzecz ujmując język francuski został zaszczepiony na terenie Galii Transalpejskiej przez armię Juliusza Cezara w pierwszym wieku przed narodzinami Chrystusa.

Język francuski w średniowieczu

W 400 r naszej ery Galię najechały plemiona germańskie (w tym plemiona Franków) uciekające przed atakami koczowników z Azji Środkowej, na skutek czego Rzym stracił kontrolę militarną na tym terenie i pojawiła się nowa klasa rządzącą, wywodząca się z plemion Franków, a której językiem ojczystym oczywiście nie była łacina. Frankowie dostosowali się do rdzennej ludności i przejęli od niej potoczną łacinę. W ich wymowie silnie był jednak wyczuwalny język germański. Od władz wymowę tę przejęli wkrótce wszyscy mieszkańcy tego terytorium. Ta germańska nutka dawała się odczuć zwłaszcza w wymowie samogłosek, co jest słyszalne nawet we współczesnym francuskim (np. współczesne francuskie "u" i "eu" są bliskie niemieckim "ü" i "ö" - dźwięki te nie występują w żadnym innym współczesnym języku wywodzącym się z łaciny).

 

Stopniowe zmiany w gramatyce spowodowały, że osobom posługującym się językiem francuskim coraz trudniej było zrozumieć łacinę, która ciągle była jeszcze używana podczas mszy w kościele katolickim i w dokumentach prawnych. Dla celów politycznych i prawnych pisemna kodyfikacja ewoluującego języka mówionego była więc absolutną koniecznością. Pierwszymi dokumentami napisanymi po "francusku" ("francien" od języka Franków) są "Przysięgi Strasburskie", jakie dwóch wnuków Karola Wielkiego złożyło w 842 roku.

Język francuski - dojrzałym językiem

Ten język "francuski" był w rzeczywistości jednym z wielu różnych języków wywodzących się z łaciny, a którymi mówiono w różnych częściach dawnej Gali po upadku Cesarstwa Rzymskiego. Wśród tych innych języków był między innymi język "provancal" - (lub "langue d'oc"), którym mówiono w południowej części dzisiejszej metropolii francuskiej. Jednakże język francuski zyskał uprzywilejowany statut, gdyż językiem tym posługiwała się najbardziej wpływowa siła - to znaczy dwór Karola Wielkiego, a potem jego następców - która to zyskiwała wpływy na coraz większym terytorium i która miała coraz większy wpływ na życie Francuzów.

 

Powrót dworu francuskiego do Paryża, po tym, jak przeniósł się on do Aachen (Aix-la Chapelle) za panowania Karola Wielkiego oraz ostateczne zwycięstwo wojsk Karola nad Anglonormanami okupującymi znaczną część północnej i południowo-zachodniej Francji doprowadziło do konsolidacji terytorialnej Francji, co zapewniło językowi francuskiemu pozycję języka urzędowego w scentralizowanym królestwie (a później w państwie). Francuski został uznany za język urzędowy Francji w 1539 roku na mocy edyktu z Villers-Cotter?ts.

 

Poetycki język prowansalski, który zdominował język francuski w epoce trubadurów, czyli w Średniowieczu, musiał teraz ustąpić miejsca literackiemu i praktycznemu językowi dworu, centralnych urzędów sprawiedliwości oraz ośrodków nauczania, czyli językowi Paryża i regionu Ile-de-France.

Gramatyka współczesna języka francuskiego

Gramatyka języka francuskiego, jaką posługujemy się dziś w mowie i w piśmie, zasadniczo nie zmieniła się od końca XVII wieku. W XVII wieku powołano Akademię Francuską, której celem miała być standaryzacja, stabilizacja i oczyszczenie gramatyki francuskiej. Powód tej standaryzacji był czysto polityczny - miała ona ułatwić dworowi rozszerzanie jego wpływów oraz ułatwić prowadzenie spraw prawnych, administracyjnych i handlowych na całym terytorium Francji, a nawet i poza jej granicami w miarę jak przybywało kolonii (na całym świecie aż po Indie i Luizjanę) i w miarę jak rosła imperialna potęga Francji.

 

Po zakończeniu II Wojny Światowej nastąpił kres imperialnej potęgi Francji, mimo to francuski nadal jest drugim językiem dla licznej populacji Frankofonów, zamieszkujących nie tylko pozostające jeszcze pod wpływami Francji departamenty i terytoria zamorskie (Gujanę Francuską, Martynikę, Gwadelupę, St. Pierre i Miquelion, Nową Kaledonią, Vanuatu, Taitii, Seszele, Mauritius i Wyspa Reunion).

Dlaczego warto się uczyć języka francuskiego?

Francuski to język, którego używa 18O milionów osób na świecie, język niosący ze sobą bogatą spuściznę historyczną i literacką, język sztuki, radości życia i pojednania, języka będącego jednym z symboli demokracji.